Saltanatın Kaldırılması

Mudanya Mütarekesi’nden sonra barış konferansı için hazırlıklar başlayınca, Osmanlı Hükümeti, TBMM Hükümeti yanında konferansa katılmak arzusunda olduğunu bildirmiştir. İtilaf Devletlerinin, hala İstanbul’da bir hükümet tanımak ve onu da Türkiye ile birlikte konferansa çağırmak istemeleri ve bu hükümetinde delegeleri beraberce seçmek için TBMM’ne başvurmaya yeltenmesi, Mustafa Kemal Paşa’yı harekete geçirdi. İlk aşamada hem barış konferansına hem de saltanatın geleceği ile ilgili yapılacak çalışmalara zemin hazırlamak bakımından önemli bir adım atılmış ve Meclis, neşir ve ilan ettiği bir kanunla, İstanbul’un işgal tarihi olan 16 Mart 1920′den itibaren İstanbul Hükümetince aktedilen anlaşma ve sözleşmelerin tümünü geçersiz kabul ettiğini açıklamıştır.
TBMM’nin aldığı karara rağmen İstanbul Hükümeti Sadrazamı Tevfik Paşa’nın, Milli Mücadele karşısında İstanbul’un takındığı tavrı da göz önüne almadan, barış konferansına yönelik hükümetinin düşüncelerini açıklamak amacı ile Ankara’ya çektiği telgraf, meclis tarafından büyük tepkiyle karşılanmıştır. TBMM tarafından yok sayılmasına rağmen, İstanbul Hükümeti’nin kendisinin hala yaşamakta olduğunu sanması gibi bir gelişme karşısında, gerek Mustafa Kemal’in 24 Nisan 1920 tarihli önergesinde ve gerekse 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilât-ı Esasiye Kanunu’nda yer alan “egemenliği milletin malı olarak” kabul ve ilan eden anlayışa dayanılarak hazırlanan ve mecliste kabul edilen saltanat kurumunun statüsü ile ilgili kanun tasarısı, Umumi Heyet’te görüşüldükten sonra 1 Kasım 1922′de kanunlaşmıştır. Bu kanunla hilafet ile saltanat birbirinden ayırılmış ve saltanat kurumu lağv edilmiştir/kaldırılmıştır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kararı Vahdettin’e, Yıldız Sarayı’nda Refet Paşa tarafından tebliğ edilmiştir. 4 Kasım 1922′de TBMM Hükümeti’nin, İstanbul’un idaresine el koyması üzerine son Osmanlı Padişahı Vahdettin, hayatının tehlikeye düştüğünü ileri sürerek, 17 Kasım 1922′de Malaya adlı İngiliz harp gemisiyle Malta’ya gitmiştir.